Laatst verhuisde een klant naar ons omdat zijn WordPress-site 6 seconden nodig had om te laden. Na onderzoek bleek niet de (vorige) hosting het probleem, maar een verouderde plugin die bij iedere paginaweergave 147 databasequeries uitvoerde. Na het uitschakelen was de laadtijd minder dan 1 seconde.
Als een site traag is, ligt het voor de hand om naar de hoster te kijken. Maar in de praktijk is het vaak anders. De server was prima ingesteld. De website maakte er alleen geen gebruik van.
80/20: de site bepaalt het meest
De fundering van elke website is de hosting. Een trage server is nooit volledig te compenseren met optimalisaties. Goedkope hosting lijkt aantrekkelijk, maar kan duur uitvallen door gemiste bezoekers en omzet.
Ik ga uit van een simpele vuistregel: de techniek van de website bepaalt voor ongeveer 80% hoe snel hij is, de hosting voor ongeveer 20%.
Die 20% is niet onbelangrijk. Slechte hosting maakt een goede site traag. Maar de regel geldt alleen als de hosting ook verstandig wordt gebruikt. Een goed ingestelde server helpt niet als de site eroverheen rommelt.
Het trage-website-onderzoek
Wij deden een kleine steekproef en onderzochten 20 trage WordPress-websites.
Dit waren de vier grootste boosdoeners die traagheid veroorzaakten.
1. Afbeeldingen: bijna altijd te groot
Opvallend was dat bij vrijwel alle trage sites de afbeeldingen veel groter zijn dan nodig. Eigenlijk is dat niet vreemd. Niemand heeft ooit verteld hoe groot een afbeelding hoort te zijn, wat normaal is en hoe je er een kleiner maakt.
Het is net als bij fotografie: tegenwoordig denkt iedereen dat hij kan fotograferen, maar naast het werk van een vakfotograaf zie je het verschil. Bij websites is dat zichtbaar in laadtijd.
Een paar vuistregels:
- Een afbeelding hoeft zelden breder te zijn dan de breedte waarop hij getoond wordt. Voor de meeste websites is 1920 pixels breed al het maximum, en voor afbeeldingen in een tekstkolom is 1000 tot 1200 pixels meestal genoeg.
- Een gewone afbeelding hoort ruim onder de 200 KB te blijven. Een grote bannerafbeelding mag wat groter zijn, maar zit idealiter onder de 300 KB. Foto’s rechtstreeks van een telefoon of camera zijn vaak enkele megabytes.
- Gebruik moderne formaten zoals WebP of AVIF in plaats van JPG of PNG.
- Een afbeelding verkleinen gaat in drie stappen: eerst op het juiste formaat brengen, daarna omzetten naar WebP en dan comprimeren. Dat kan met een gratis tool als Squoosh, of met een plugin die dit automatisch doet bij het uploaden.
2. Geen caching-plugin of een caching-plugin die niet of niet goed is geconfigureerd
Veel mensen weten niet dat een pagina normaal gesproken niet kant-en-klaar op de server staat. Bij ieder bezoek moet WordPress vaak tientallen of zelfs honderden database-opvragingen uitvoeren, plugins laden en de pagina opnieuw opbouwen. Dat kost tijd en servercapaciteit.
Een caching-plugin slaat een reeds opgebouwde versie van een pagina op. Bij een volgend bezoek hoeft WordPress niet opnieuw aan het werk en kan de server direct een kant-en-klare pagina terugsturen. Hierdoor laden pagina’s sneller en kan een website meer bezoekers tegelijk verwerken.
Het voordeel van caching zit niet alleen in de laadtijd. Op websites zonder caching zien we regelmatig dat pieken in bezoekersverkeer direct leiden tot een hogere serverbelasting. Vooral WordPress-websites met veel plugins kunnen hier gevoelig voor zijn.
Met caching hoeft de server veel minder berekeningen uit te voeren. Daardoor blijft de website niet alleen sneller voor bezoekers, maar ook stabieler tijdens drukke momenten.
Voor WordPress zijn verschillende goede caching-plugins beschikbaar, zoals WP Rocket, WP Super Cache en W3 Total Cache. Welke oplossing het beste werkt, hangt onder andere af van de gebruikte hostingomgeving.
Belangrijker dan de naam van de plugin is de configuratie. Een verkeerd ingestelde caching-plugin kan juist problemen veroorzaken, terwijl een goed geconfigureerde oplossing vaak direct merkbaar resultaat oplevert. Daarom is het verstandig om na het inschakelen van caching de website uitgebreid te testen.
Het is verleidelijk om alle mogelijke optimalisaties tegelijk in te schakelen. Toch zien we in de praktijk dat websites soms juist trager worden door een combinatie van teveel caching-, optimalisatie- en performance-plugins. Gebruik één caching-plugin en bouw de instellingen rustig op, waarbij je steeds tussentijds het resultaat meet. Dat geeft vaak het beste resultaat.
3. Te veel plugins en dan ook nog dubbele
Een veelvoorkomend probleem is het gebruik van te veel plugins. Het probleem ontstaat vaak wanneer meerdere plugins dezelfde taak uitvoeren. We kwamen in ons mini-onderzoek bijvoorbeeld regelmatig websites tegen waarop twee formulierenplugins, meerdere beveiligingsplugins of verschillende caching-oplossingen tegelijk actief zijn. Deze plugins kunnen elkaar in de weg zitten en zorgen voor extra belasting van de website, waardoor je website trager wordt.
Veel WordPress-websites worden gebouwd met behulp van een thema of starter template. Daarbij worden vaak allerlei extra plugins geïnstalleerd die tijdens de bouw handig waren, maar daarna nooit meer worden gebruikt.
Denk aan import-tools, demo-content plugins, slider-plugins of speciale uitbreidingen van een pagebuilder. Hoewel ze soms nauwelijks zichtbaar zijn voor bezoekers, kunnen ze nog steeds updates vereisen, bestanden laden of beveiligingsrisico’s veroorzaken. Daarom is het verstandig om regelmatig kritisch te kijken welke plugins daadwerkelijk nodig zijn en de rest volledig te verwijderen.
Iedere plugin voegt code toe aan je website. Dat hoeft geen probleem te zijn, maar de plugin moet wel bijgewerkt, beveiligd en gecontroleerd worden. Hoe meer plugins actief zijn, hoe groter de kans op conflicten, foutmeldingen of prestatieproblemen na een update.
Vraag jezelf daarom regelmatig af: ‘Gebruik ik deze plugin echt?’ Als het antwoord nee is, dan is verwijderen vaak de beste keuze. Het doel is niet om zo weinig mogelijk plugins te hebben, maar om alleen plugins te gebruiken die daadwerkelijk waarde toevoegen. Eén goede formulierenplugin is altijd beter dan drie verschillende oplossingen. Eén caching-plugin is altijd beter dan meerdere optimalisatieplugins die dezelfde functies proberen uit te voeren.
Een opgeschoonde WordPress-installatie is vaak sneller, overzichtelijker, veiliger en eenvoudiger te onderhouden. En dat merk je uiteindelijk niet alleen als beheerder, maar ook als bezoeker van de website.
4. Meerdere websites delen dezelfde middelen
In een eerder artikel schreven we al dat het onderbrengen van meerdere websites in één hostingpakket een handige en voordelige oplossing is. Toch is het goed om te beseffen dat deze websites dezelfde serverbronnen delen. Denk daarbij aan CPU, RAM-geheugen, PHP-processen en andere limieten die binnen het hostingpakket gelden.
Bij kleine websites zal dit delen van serverbronnen meestal geen probleem zijn. De situatie verandert wanneer één of meerdere websites druk bezocht worden, veel plugins gebruiken of regelmatig pieken in bezoekersaantallen kennen. In dat geval kan een drukke website invloed hebben op de prestaties van andere websites binnen hetzelfde pakket.
In de praktijk zien we regelmatig dat één website in het pakket de meeste belasting veroorzaakt. Dat hoeft niet eens een drukbezochte website te zijn. Een slecht werkende plugin, een zware webshop of een foutieve koppeling kan al voldoende zijn om veel servercapaciteit te verbruiken.
Omdat alle websites binnen hetzelfde hostingpakket gebruikmaken van dezelfde beschikbare middelen, kunnen de andere websites in dat pakket hierdoor eveneens trager reageren. Bezoekers merken dit vaak aan een langere laadtijd, terwijl de eigenlijke oorzaak zich op een andere website binnen hetzelfde account bevindt.
Voor een paar kleine websites is één hostingpakket vaak een prima keuze. Heb je echter websites die zakelijk belangrijk zijn, veel bezoekers ontvangen of regelmatig piekbelasting kennen, dan kan een afzonderlijk hostingpakket voordelen bieden. De websites zijn dan niet meer afhankelijk van elkaar en hebben hun eigen beschikbare middelen, wat de voorspelbaarheid en stabiliteit ten goede komt.
Wanneer het wél de hosting is
Soms is de hosting wel het probleem: een overvolle server, te weinig resources voor een drukke webshop, of verouderde software. Als je de bovenstaande punten op orde hebt en de site is nog steeds traag, dan is het een goed moment om met je hoster te kijken naar andere opties, zoals een ander soort pakket of een VPS.
Conclusie
Een snelle website draait om meer dan alleen goede hosting. In de praktijk zien we dat trage websites vaak worden veroorzaakt door een combinatie van factoren, zoals te veel plugins, onnodige uitbreidingen, niet-geoptimaliseerde afbeeldingen, ontbrekende caching of meerdere drukbezochte websites die dezelfde hostingmiddelen delen.
Gelukkig zijn veel snelheidsproblemen relatief eenvoudig op te lossen. Door kritisch te kijken naar geïnstalleerde plugins, caching correct in te stellen, afbeeldingen te optimaliseren en de technische belasting van je website te beperken, is vaak al veel winst te behalen.
Verlies daarbij niet uit het oog dat een perfecte PageSpeed-score geen doel op zich is. Uiteindelijk gaat het erom dat bezoekers een website ervaren die snel reageert, prettig werkt en altijd beschikbaar is. Daar profiteert niet alleen je bezoeker van, maar ook je vindbaarheid in zoekmachines en uiteindelijk je bedrijf.
Twijfel je waar de vertraging vandaan komt? Kijk dan niet alleen naar de hosting, maar naar het totaalplaatje. Juist de combinatie van website, plugins, configuratie en hosting bepaalt hoe snel een website werkelijk is.